CMU

SRI

    

    
โฉลกเสาเรือน บันไดบ้าน

 

                การสร้างบ้านเรือนในสมัยก่อนมักจะเป็นบ้านไม้ใต้ถุนสูง ดังนั้นจำนวนของเสาทั้งหมด  จึงมีส่วนกำหนดรูปทรงของบ้านด้วย ในล้านนามีความเชื่อเกี่ยวกับจำนวนเสาเรือน โดยมีวิธีนับเรียกว่าโฉลก หรือสะโหลก เริ่มนับเสาต้นที่ ๑ ตรงไหนก็ได้จนถึง ๘ แล้วเวียนมานับ ๙ ที่เลข ๑   อีกครั้ง จนครบจำนวนเสาบ้าน โฉลกเสาเรือนมีดังนี้

ต้นที่ ๑   น้ำบ่อแก้วกินเย็น
ต้นที่ ๒  ผีเข็ญอยู่พื้นใต้ล่าง
ต้นที่ ๓  ละเรือนห่างเป็นผามควาย
ต้นที่ ๔  หยิบถงลายใส่เงินย่อย
ต้นที่ ๕  ปั้นข้าวอ่อยปันผี 
ต้นที่ ๖  เอาลูกเศรษฐีเป็นเพื่อนเฝ้า
ต้นที่ ๗  ปลูกเจ้าใหม่กินเมือง 
ต้นที่ ๘  เปลวไฟเรืองทั่วฟ้า

(ดี)
(ไม่ดี)
(ไม่ดี)
(ดี)
(ไม่ดี)
(ดี)
(ดี)
(ไม่ดี)

                ตัวอย่างเช่นบ้านหลังใดมีเสา ๓๒ ต้น โฉลกจะตกที่ เปลวไฟเรืองทั่วฟ้า ซึ่งถือว่าไม่ดี      แต่ถ้าเพิ่มอีกหนึ่งต้นเป็น ๓๓ ก็จะตกที่ น้ำบ่อแก้วกินเย็น ซึ่งถือว่าดี เป็นต้น

 

                ส่วนโฉลกบันไดบ้านมีวิธีนับ ๒ แบบ ตำราที่ ๑ มี ๕ ข้อ และตำราที่ ๒ มี ๔ ข้อ จำนวนของขั้นบันไดมีกี่ซี่ มีคำโฉลก ดังนี้

โฉลกขั้นบันไดบ้าน แบบที่ ๑
๑  เดือนดับตัดไม้
๒ ขี้ไร้จนตาย                      
๓  งัวควายเต็มตะล่าง        
๔  ข้าวของชั่งเต็มดุล         
๕  เงินคำมูลมั่งเท้า             
               

โฉลกบันไดบ้าน แบบที่ ๒
๑  กอบคำ             
๒  กำเงิน             
๓  เมินดาย           
๔  วายครัว           

(ไม่ดี)
(ไม่ดี)
(ดี)
(ดี)
(ดี)




(ดี)
(ดี)
(ไม่ดี)
(ไม่ดี)


               ทั้งโฉลกเสาบ้านและบันไดเรือน เป็นความเชื่อแต่ดั้งเดิม ที่จดจำสืบต่อกันมา และคัดลอกไว้ในตำราปลูกบ้านโบราณ ซึ่งอาจจะไม่เกี่ยวข้องกับสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ เพราะบ้านเรือน      ในปัจจุบันมักจะสร้างเป็นตึกแล้วนั่นเอง

 

ผู้เขียน  นายไพฑูรย์ ดอกบัวแก้ว
ภาพประกอบโดยนางสาวอารีรัตน์ เฟื่องวรธรรม

 
 

 

elanna2551

 

SRI