ข้าวกั๊นจิ๊น

           


            ข้าวกั๊นจิ๊นหรือข้าวเงี้ยว เป็นอาหารของชาวไทใหญ่ที่แพร่หลายในล้านนา เป็น
อาหารที่มีรสชาติอร่อย พกพาไปไหนๆ ได้สะดวก

            เหตุที่เรียกข้าวกั๊นจิ๊นนั้นเพราะคำว่า “กั๊น” เป็นคำกริยาในภาษาล้านนาแปลว่า
นวด เพราะขั้นตอนของการทำข้าวกั๊นจิ๊นนั้นต้องนวด ข้าวให้เข้ากับเลือดด้วย แต่
บางคนเข้าใจว่าเป็นข้าว “กั้น” จิ๊นหรือข้าว ที่ไม่มีเนื้อสัตว์ เพราะคิดว่าคำว่า กั้น นั้นคืออดอยากไปก็มี

            ข้าวกั๊นจิ๊นนั้น บางครั้งเรียกว่าข้าวเงี้ยวเพราะเป็นอาหารของชาวไทใหญ่ ในอดีตชาวล้านนามักจะเรียกชาวไทใหญ่ว่าเงี้ยวซึ่งมีนัยของการดูถูกชาติพันธุ์ว่า
เป็นชนชาติที่เจ้าเล่ห์ คบไม่ได้ และเรียกสิ่งต่างๆ ที่เป็นของชาวไทใหญ่ว่าเงี้ยว
ต่อท้าย เช่น ฟ้อนเงี้ยว หรือ ข้าวเงี้ยว เป็นต้น

            แท้จริงแล้ว ชาวไทใหญ่นั้นเป็นชาติพันธุ์ไทเผ่าพันธุ์หนึ่ง ที่มีประวัติศาสตร์
ความเป็นมาและวัฒนธรรมที่เข้มแข็งมาก ชาวไทใหญ่นั้นเรียกตนเองว่าไตหรือไต
โหลงและไม่เคยเรียกตนเองว่าเงี้ยวเลย ในปัจจุบันนี้เพื่อลดความขัดแย้งระหว่าง
ชาติพันธุ์ หลายๆ ฝ่ายจึงรณรงค์ที่จะเปลี่ยนคำศัพท์ที่ใช้เรียกชาติพันธุ์อื่นๆ ในเชิง
ดูถูกให้เป็นคำศัพท์ที่ถูกต้องและให้ความยกย่องว่าเขาก็คือคนในอีกชาติพันธุ์หนึ่ง
ที่มีความแตกต่างจากเราในด้านเชื้อชาติและวัฒนธรรม

            ล้านนาในปัจจุบันนี้ก็ได้รับอิทธิพลทางวัฒนธรรมจากไทใหญ่มามากมาย ไม่ว่าจะเป็นศิลปะการแสดง เครื่องดนตรีหรือแม้แต่อาหารการกินอย่างข้าวกั๊นจิ๊นนี้

            ชาวไทใหญ่เป็นชาติพันธุ์ไทที่นิยมกินข้าวจ้าว แตกต่างไปจากชาติพันธุ์ไทอื่นๆ ที่มักจะกินข้าวนึ่งหรือข้าวเหนียวเป็นอาหารหลัก ดังนั้นข้าวกั๊นจิ๊นจึงทำจากข้าวจ้าว ซึ่งเป็นอาหารไม่กี่ชนิดในล้านนาที่ทำมาจากข้าวจ้าว

 

เครื่องปรุงของข้าวกั๊นจิ๊น
๑. ข้าวจ้าวหรือข้าวสวยหุงสุก
๒. เลือดหมูหรือเลือดไก่
๓. ใบตะไคร้                              
๔. เกลือ
๕. เนื้อหมูสับละเอียด
๖. พริกไทยป่น
๗. น้ำมันพืช

เครื่องเคียง
๑. พริกแห้งทอด            
๒. ต้นหอมผักชี
๓. กระเทียม      
๔. หอมหัวใหญ่
๕. แตงกวา

วัสดุที่ใช้
๑. ใบตอง          
๒. ตอกหรือไม้กลัด

วิธีทำ
            เริ่มจากนำเลือดหมูหรือเลือดไก่มาคั้นกับใบตะไคร้เพื่อดับกลิ่นคาวแล้ว นำข้าวสวยที่หุงสุกแล้วมาคลุกเคล้ากับเนื้อหมูสับละเอียดและเลือดที่คั้นไว้แล้ว จากนั้นปรุงรสด้วยเกลือ ชิมรสดูจนถูกใจแล้วจึงนำใบตองที่ทำความสะอาดแล้ว
มาฉีกเป็นแผ่นประกบกันสองแผ่น ตักข้าวใส่ลงไปแล้วห่อจนเป็นรูปร่างคล้ายปิรามิด กลัดด้วย ไม้กลัดหรือใช้ตอกมัด แต่ในปัจจุบันนี้ มักจะใช้ยางวงรัดเพราะสะดวกดี เมื่อห่อข้าวกั๊นจิ๊นจนหมดแล้วก็นำไปนึ่งจนสุก

            ระหว่างที่รอข้าวกั๊นจิ๊นที่นึ่งอยู่นั้น ก็ทำน้ำมันกระเทียมเจียวรอไว้ และทอด
พริกแห้งให้กรอบ ซอยหอมแดงหรือหอมหัวใหญ่ หั่น แตงกวาเป็นแว่นๆ เมื่อข้าว
กั๊นจิ๊นที่นึ่งไว้สุกดีแล้วก็แกะข้าวจากใบตองมาคลุกกับน้ำมันกระเทียมเจียวให้หอม กินแนมกับพริกทอด หัวหอมซอย และแตงกวา