<<< ปิดเมนู >>>
:: รายการ ::
:: ย้อนกลับ ::
:: ไปข้างหน้า ::
:: admin ::
 
   
     
เจ้าศรีอโนชา
ผู้เสริมสร้างความสัมพันธ์สองอาณาจักร

เจ้าศรีอโนชา หรือเจ้าหญิงศรีอโนชา หรือโนจา ประสูติเมื่อปีมะเมีย พ.ศ.2293 เป็นขนิษฐาหรือน้องสาวของพญากาวิละ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ เป็นธิดาองค์ที่ 5 ในจำนวนบุตรธิดา 10 คน ของเจ้าฟ้าชายแก้ว มารดาคือเจ้าแม่จันทรามหาเทวี จึงมีศักดิ์เป็นหลานสาวของหนานทิพย์ช้าง หรือพญาสุลวฤาชัยสงคราม แห่งนครลำปาง


พ่อเจ้าทิพย์ช้าง หรือพญาสุลวฤาชัยสงคราม


เจ้าหลวงเชียงใหม่ เชื้อสายราชวงศ์เจ้าเจ็ดตน

เจ้าศรีอโนชาเป็นประดุจโซ่ทองคล้องสายสัมพันธ์ระหว่างอาณาจักรล้านนากับกรุง รัตนโกสินทร์ มีบทบาทอย่างสำคัญในการเสริมสร้างพระบารมีและพระเกียรติราชวงศ์จักรี ดังปรากฏในเอกสารทางประวัติศาสตร์ว่า พ.ศ.2317 เมื่อพญากาวิละพร้อมด้วยพญาจ่าบ้าน ได้คบคิดกันต่อต้านพม่าที่ปกครองเมืองเชียงใหม่ โดยได้รับความช่วยเหลือจากกองทัพของพระเจ้า ตากสิน ซึ่งมีเจ้าพระยาจักรี และเจ้าพระยาสุรสีห์ เป็นแม่ทัพ จนสามารถขับไล่พม่าออกไปจากเมืองเชียงใหม่ได้ ในครั้งนั้น พญาจ่าบ้านได้รับแต่งตั้งให้เป็นพระยาวิเชียรปราการ เจ้าเมืองเชียงใหม่ และเจ้ากาวิละได้เป็นพระยานคร (ลำปาง) เจ้าเมืองลำปาง เมื่อพญากาวิละเห็นว่าเจ้าพระยาสุรสีห์ มีใจรักใคร่เจ้าศรีอโนชา ประกอบกับเห็นว่าจะเป็นการเชื่อมสัมพันธไมตรีอันดีต่อไปในภาย ภาคหน้า จึงได้ยกเจ้าน้องนางให้เป็นภรรยาเจ้าพระยาสุรสีห์
พ.ศ.2324 เกิดเหตุจลาจลที่กรุงธนบุรี โดยพระยาสิงห์ และพระยาสรรค์คิดกบฏฆ่าพระเจ้าตาก หวังจะขึ้นเป็นกษัตริย์แทน จึงยุยงขุนอนุรักษ์มนตรี.shยกพวกเข้าปล้นบ้านพระยาสุริยอภัย ผู้ซึ่งเจ้าพระยาจักรี กับเจ้าพระยาสุรสีห์ มอบหมายให้รักษาราชการที่กรุงเทพฯ ในระหว่างที่เจ้าพระยาทั้งสองไปราชการสงครามที่ญวนและเขมร เมื่อท่านผู้หญิงเจ้าศรีอโนชา หรือศิริรจนา ซึ่งขณะนั้นพำนักอยู่ที่บ้านปากคลองบางลำภู รู้ข่าว จึงร่วมมือกับพระยาเจ่ง พระยาราม นายกองมอญ นำกำลังไปต่อสู้กับพวกกบฏ สามารถฆ่าพระยาสิงห์ พระยาสรรค์ได้ เหตุการณ์ก็สงบลง
ภายหลังเมื่อเจ้าพระยาจักรีได้ปราบดาภิเษกขึ้นเป็นสมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก

(ทองด้วง) หรือที่เรารู้จักกันว่า พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก รัชกาลที่ 1 แห่งกรุง รัตนโกสินทร์ จึงได้สถาปนาเจ้าพระยาสุรสีห์ ผู้เป็นพระอนุชาและได้ร่วมออกศึกสงครามเคียงบ่าเคียงไหล่กันมาโดยตลอด ให้เจ้าพระยาสุรสีห์พิษณุวาธิราช (บุญมา) มีพระอิสริยยศเป็นเจ้าฟ้า กรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาท กรมพระราชวังบวรสถานมงคล มหาอุปราชวังหน้า ในขณะที่ท่านผู้หญิงเจ้าศรีอโนชา สุรสีห์พิษณุวาธิราช ก็ได้รับสถาปนาขึ้นเป็นเจ้าครอกฟ้าศรีอโนชา (เจ้าครอก = เจ้าโดยกำเนิด ชั้นพระเจ้าลูกเธอ)


กรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาท

ท่านผู้หญิงเจ้าศรีอโนชา มีธิดา 1 คน คือ เจ้าฟ้าหญิงพิกุลทอง ซึ่งนับเป็นพระราชธิดาองค์ ที่ 1 หรือพระองค์แรกของกรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาท ที่มีศักดิ์เป็น “เจ้าฟ้า” เพราะมารดาเป็นน้องของเจ้าประเทศราช ต่อมารัชกาลที่ 1 ได้ทรงสถาปนาเป็นกรมศรีสุนทร
ท่านผู้หญิงเจ้าศรีอโนชานับเป็นพระราชวงศ์ล้านนาอีกผู้หนึ่งที่ได้มีส่วนสำคัญในการเชื่อมความสัมพันธ์อันดีระหว่างอาณาจักรล้านนากับกรุงรัตนโกสินทร์
ท่านผู้หญิงเจ้าศรีอโนชาสิ้นชีวิตเมื่อใดไม่ปรากฏ แต่ปรากฏกู่บรรจุอัฐิของท่านตั้งอยู่ทางทิศใต้ ติดกับกำแพงด้านนอกของวัดพระธาตุลำปางหลวง จังหวัดลำปาง

 
กู่บรรจุอัฐิเจ้าศรีอโนชา
   
สงวนลิขสิทธิ์ 2547 โดย สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
239 ถนนห้วยแก้ว ตำบลสุเทพ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ 50200
Social Research Institute Chiang Mai University© All Rights Reserved

contact webmaster : webmaster@maeyinglanna.com