ข่าวสารขนส่งสาธารณะ

 

ความต้องการระบบขนส่งมวลชนสำหรับเมืองเชียงใหม่ : MASS TRANSIT SYSTEM PREFERENCE FOR CHIANG MAI CITY

โดย : ปริญญา ปฏิพันธกานต์
สาขาวิชาการวางแผนชุมชนเมืองและสภาพแวดล้อม
สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง 2550

     เชียงใหม่เป็นเมืองที่มีความสำคัญเป็นอันดับสองรองจากกรุงเทพมหานคร ถูกกำหนดให้เป็นเมืองศูนย์กลางความเจริญในทุกๆ ด้าน ส่งผลให้เกิดการเพิ่มขึ้นของจำนวนประชากรอย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดการใช้ที่ดินอย่างไร้ทิศทาง เมืองมีการขยายตัวออกไปวงกว้าง มีการตั้ง
ถิ่นฐานที่อยู่อาศัยโดยรอบขอบเมือง ส่งผลให้เกิดความต้องการในการเดินทางมากขึ้น ซึ่งรถยนต์ส่วนบุคคล จึงเป็นปัจจัยหนึ่งที่ชาวเชียงใหม่นิยมใช้ในการเดินทาง ทำให้ถนนไม่เพียงพอต่อปริมาณยานพาหนะที่เพิ่มขึ้นทุกวัน ประกอบกับระบบขนส่งมวลชนของเมือง ไม่สามารถตอบสนองต่อความต้องการของประชาชนในเมือง จึงทำให้เกิดปัญหาจราจรตามมาในที่สุด

     การศึกษาความต้องการระบบขนส่งมวลชนสำหรับเมืองเชียงใหม่ จึงเป็นแนวทางในการแก้ไขปัญหาการจราจรของเมือง โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงสภาพปัญหาการจราจร ระบบขนส่งมวลชนของเมืองเชียงใหม่ที่มีอยู่ในปัจจุบัน และความต้องการในอนาคต เพื่อหาพฤติกรรมและความต้องการในการเดินทาง ของประชาชนในเมืองเชียงใหม่ อีกทั้งศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อความต้องการและพฤติกรรมในการเดินทาง เพื่อเสนอแนะรูปแบบของระบบขนส่งมวลชน ที่ตอบสนองต่อความต้องการ และเป็นทางเลือกของประชาชนในเมืองเชียงใหม่ได้ โดยการดำเนินการศึกษาแบ่งออกเป็น 2 ขั้นตอน คือ การวิจัยค้นคว้า เป็นการศึกษาจากเอกสารที่เกี่ยวข้องกับสภาพการจราจร สภาพการใช้ที่ดินของเมืองทั้งเอกสารในประเทศและต่างประเทศ โดยนำเอกสารในส่วนที่ต้องการมาเรียบเรียง เพื่อให้เห็นถึงสภาพปัญหาที่เกิดขึ้น และระบบที่เหมาะสมที่จะสามารถแก้ไขปัญหาการจราจร ของเมืองเชียงใหม่ได้ ส่วนที่ 2 เป็นการวิจัยเชิงสำรวจ ซึ่งเป็นการศึกษาค้นคว้าด้วยวิธีการเก็บรวบรวมข้อมูล โดยใช้แบบสอบถาม โดยการสอบถามจะขอความเห็นจากผู้เชี่ยวชาญ ที่มีความรู้เกี่ยวกับระบบขนส่งและสภาพเมืองเชียงใหม่ และสอบถามจากประชาชนชาวเชียงใหม่ เพื่อหาปัจจัยที่มีผลต่อลักษณะการเดินทาง พฤติกรรมการเดินทาง และปัจจัยที่มีความเหมาะสมกับระบบขนส่งมวลชน เพื่อที่จะสามารถเสนอแนะรูปแบบของระบบ ที่น่าจะมีความเหมาะสมกับพื้นที่ศึกษาได้ โดยขอบเขตพื้นที่ศึกษาแบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ ส่วนที่ 1 พื้นที่ภายในเขตเทศบาลนครเชียงใหม่ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ทำการศึกษาเก็บข้อมูลเกี่ยวกับ ลักษณะการเดินทางภายในพื้นที่ ลักษณะการเดินทางจากในพื้นที่สู่นอกพื้นที่ เพื่อทำการวางแผนเสนอแนะระบบขนส่งมวลชนที่เหมาะสมและ ส่วนที่ 2 พื้นที่รอบนอกเขตเทศบาลนครเชียงใหม่ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่อยู่ในเขตผังเมืองรวม เป็นพื้นที่ที่ทำการศึกษาเก็บข้อมูลเกี่ยวกับ ลักษณะการเดินทางจากภายนอกเข้ามาสู่ภายในพื้นที่ ประกอบการวางแผนในส่วนแรก

     จากการศึกษาพบว่า ผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่อยู่ในช่วงวัยนักเรียน นักศึกษา อาศัยอยู่ในเขตเทศบาลนครเชียงใหม่ โดยมีวัตถุประสงค์ในการเดินทาง คือ ไปเรียนหนังสือและทำงานเป็นหลัก ระบบขนส่งที่ใช้ในการเดินทางเป็นประจำคือ รถสองแถวประจำทาง โดยมีเหตุผลในการเลือกใช้คือ มีความปลอดภัย รองลงมาคือ รถเมล์โดยสาร โดยมีเหตุผลในการเลือกใช้ คือ เหมาะสมกับสมาชิกที่ร่วมเดินทาง ส่วนอุปสรรคคือ ค่าโดยสารมีราคาแพง ตัวแปรที่มีความสัมพันธ์กับวัตถุประสงค์ในการเดินทางคือ เพศ อายุ อาชีพ และรายได้ ตัวแปรที่มีความสัมพันธ์กับการเลือกพาหนะในการเดินทาง คือ เพศ อาชีพ อายุ รายได้ ระยะทาง ค่าใช้จ่าย วัตถุประสงค์ในการเดินทางและที่ตั้งที่อยู่อาศัย มีความสัมพันธ์กับพาหนะที่เลือกใช้ ในการเดินทางอย่างมีนัยสำคัญ โดยพบว่า คนที่อาศัยอยู่ในเขตเทศบาลมีสัดส่วนการใช้ระบบขนส่งต่างๆ ของเมืองเชียงใหม่มากกว่าคนที่อาศัยอยู่นอกเขตเทศบาล ด้วยเหตุผลทางด้านระยะทางและเวลาในการเดินทาง ส่วนปัจจัยที่มีผลต่อการเลือกระบบขนส่งสาธารณะอนาคตนั้นพบว่า การหลีกเลี่ยงปัญหาการจราจร ความสะดวกสบายในการเดินทาง ค่าใช้จ่าย ที่เหมาะสม และความปลอดภัยในการเดินทาง เป็นสิ่งที่ประชาชนมีความพึงพอใจมากที่สุด

     การศึกษานี้ได้ขอให้กลุ่มของผู้เชี่ยวชาญ ประเมินระบบขนส่งมวลชนหลักอยู่ 3 ระบบ ได้แก่ ระบบรถไฟฟ้า ระบบรถราง และระบบรถเมล์โดยสาร ซึ่งปัจจุบันระบบดังกล่าวมีการใช้กันอยู่ในเมืองต่างๆ ในหลายประเทศที่มีลักษณะและขนาดของเมืองคล้ายคลึงกับเมืองเชียงใหม่ กลุ่มผู้เชี่ยวชาญเห็นว่า ในอนาคตระบบขนส่งประเภทรถไฟฟ้า เป็นระบบที่มีความเหมาะสมกับเมืองเชียงใหม่มากที่สุด รองลงมาคือ รถราง และรถเมล์โดยสารตามลำดับ ส่วนปัจจัยที่ผู้เชี่ยวชาญเห็นว่า สำคัญมากที่สุดคือ ความปลอดภัยในการเดินทาง รองลงมาคือ ค่าใช้จ่ายในการใช้บริการ ความสะดวกสบายของผู้โดยสาร และการเอื้อประโยชน์ต่อการพัฒนาเมือง อย่างไรก็ตาม ในความคิดเห็นของประชาชนนั้น รถเมล์โดยสารเป็นระบบที่เหมาะสมกับเมืองเชียงใหม่มากที่สุด ทั้งสำหรับพื้นที่ในเขตเทศบาลและรอบนอกเขตเทศบาล รองลงมาคือ รถไฟฟ้า โดยเห็นว่าเหมาะสมกับพื้นที่ในเขตเทศบาลเป็นหลัก ในกรณีที่จะใช้ระบบขนส่งมวลชนแบบหลายระบบร่วมกัน ผู้ตอบส่วนใหญ่เลือกระบบรถเมล์โดยสารและรถไฟฟ้า โดยเห็นว่า เหมาะสมกับพื้นที่ทั้งในและนอกเขตเทศบาล ในขณะที่รถรางไฟฟ้าซึ่งเป็นระบบที่ใช้กันอยู่ในเมืองต่างๆ จากกรณีศึกษา และผู้เชี่ยวชาญเห็นว่า มีความเหมาะสมเป็นอันดับสองนั้น กลับเป็นระบบที่ชาวเมืองเชียงใหม่มีความต้องการน้อยที่สุด

     การศึกษาเห็นว่า ระบบขนส่งมวลชนที่เหมาะสมกับเมืองเชียงใหม่ ควรเป็นระบบที่สอดคล้องกับความต้องการของประชาชน และสอดคล้องกับลักษณะโครงสร้างของเมือง ดังนั้น งานวิจัยนี้จึงได้เสนอแนะว่า พื้นที่ในเขตเทศบาลซึ่งลักษณะการใช้ที่ดิน มีความหนาแน่นสูงและถนนที่คับแคบ เป็นปัจจัยกำหนดความสำคัญ ที่ควรพัฒนาระบบขนส่งมวลชนประเภทรถไฟฟ้าขนาดเบา ที่ไม่ต้องใช้พื้นที่ของถนนขึ้นมาใช้ เมื่อพิจารณาว่า เชียงใหม่มีมรดกทางวัฒนธรรม และภูมิทัศน์เมืองที่แตกต่างจากเมืองอื่น จึงเสนอแนะว่า ในพื้นที่ชั้นในของเมืองนั้นระบบรถไฟฟ้าใต้ดิน เหมาะสมมากกว่าระบบลอยฟ้า โดยสามารถปรับเปลี่ยนมาเป็นระบบลอยฟ้าหรือบนถนนได้ เมื่อออกไปยังพื้นที่ที่มีความหนาแน่นต่ำ เสนอให้ระบบรถไฟฟ้านี้วิ่งออกจากพื้นที่ชั้นใน ตามแนวเส้นทางหลักสู่พื้นที่ชั้นนอกโดยรอบ ซึ่งมีระบบรถเมล์โดยสาร ที่ได้รับการปรับปรุงปรุงให้ดีเป็นผู้ให้บริการหลัก นอกจากนั้นเสนอแนะการศึกษานี้ให้มีการพิจารณา ถึงเส้นทางการให้บริการที่เหมาะสม การปรับปรุงสภาพของถนนให้สอดคล้องกับการใช้งาน การพัฒนารูปแบบการให้บริการที่ตอบสนองต่อความต้องการของประชาชน และการมีมาตรฐานในการให้บริการระบบขนส่งมวลชนที่สูงต่อไป


ปรับปรุงครั้งสุดท้าย :
17 ก.พ. 2553 : 11:09

โดย : ปริญญา ปฏิพันธกานต์
สาขาวิชาการวางแผนชุมชนเมืองและสภาพแวดล้อม
สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง 2550

ผู้เข้าชม : 11490 ครั้ง

Bookmark and Share
 

     
    ผู้ดูแล
    Support with IE8 Support with Firefox 3.5 Support with Safari 4.0 Support with Chrome 3.0
    ใช้เวลาโหลดหน้านี้ 0.034 วินาที
    ระบบสารสนเทศเพื่อการจัดการขนส่งสาธารณะใน ๘ จังหวัดภาคเหนือ
    กลุ่มท้องถิ่นและภูมิภาคศึกษา สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
    239 ถนนห้วยแก้ว ตำบลสุเทพ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ 50200
    โทรศัพท์ : 053942568 โทรสาร : 053942572 E-Mail : srilocalcmu@gmail.com